Słownik XVII wieku

POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I 1. POŁOWY XVIII WIEKU

| | | szerokość:

poprzednie hasło ŻAGIEL

następne hasło ŻALIĆ SIĘ

ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 06.04.2010

Najwcześniejsze poświadczenie: 1632

Formy gramatyczne:

żale

1. >>smutek<<:

– Poczęła płakać z tego zalu że to przecię miawszy przyiaciela iak by go nie było. PasPam 83v.
– Powieda iaką ktory smiercią ginął zgoła pełno strachu zalu y konfuzyiey. PasPam 90v.

ustabilizowane połączenia wyrazowe:

Żal komuś robić coś: >>przykro komuś coś robić<<

– Niechciałęm się bawić koło niego zabiiac mi tez zalgo było. PasPam 95v.
– Oddał mi tedy owego konia Slicznego. ktory był nie Moskiewski ale tych Ruskich koni czerwono gniady rosły zal mi go było rzucać. PasPam 96.
– Niezal y skory szczerze nadstawić kiedy więm że zwycięzywszy będzie za co Plasterek kupic. PasPam 261.

związki frazeologiczne:

Coś jest z czyimś żalem: >>coś powoduje smutek<<

– Nietakiec nasze miało bydz rozstanie Nie z takim zalem cięszkim pozegnanie. PasPam 51.

Stał się żal na sercu: >>komuś zrobiło się smutno<<

przysłowia:

>>żal tłumi rozsądek<<

– Iest to rzecz prawdziwa że to musi bydz bolesno kiedy kogo iaka potyka dolegliwość w ktorych terminach choc kto licentiose [ostrzej] wymowi nie iego[wina] [...] Bo tak powiedaią że żal nie ma uwagi. PasPam 136.

2. >>skąpienie czegoś<<:

– Wolę iuz Cały wyterminowac. List Luboc mi zal karty Papiru na tak zacny Paneiryk. PasPam 193v.

3. >>poczucie krzywdy; strata<<:

– Zal mi co nikogo zywcem niemam ale się konmi cieszę. PasPam 97.
– Musiał ich dimittere [uwolnić] iednak z przeklęnstwem, ktore zwielkiego zalu pochodziło. PasPam 101v.
– Substytut Lubo moy wielki przyiaciel iuz się zęmną od zalu y gniewu zagnać y widzieć Niechciał. PasPam 122v.
– Nie bardzo miec za złe potrzeba choc kto z zalu siła wymowić musi. PasPam 141-141v.
– Klęczał [król] na wezgłowku Axamitnym a wzdychał. Zal mu było owych Ludzi zginionych. PasPam 204.
– Niewdzięcznie bardzo akceptowała [wydra] tę wyprawę na nową słuzbę, piszcząc wrzeszcząc w kladce [...] A zem poszedł do izby niechcąc Słuchac tego co mi iey zal było. PasPam 254v.
– Tego mi tylko zal było że in absentia [w nieobecność] Praezydenta do inszych ex Magistratu nieposzedłem. PasPam 263v.

związki frazeologiczne:

Mimo się puścić żal: >>wybaczyć<<

– Ktoz nieprzyzna Io KMSCi o koło dobra Pospolitego Pieczołowania? widząc iak niewymowny mimo się pusciwszy zal [...] Seym piąty po rozerwanych czterech Stanom Rzpty składa. PasPam 216.

4. w lm >>lament<<:

– Kiedy zapowrotem owe w domu nastąpiły zale. To mnie tez takie cięszkosci na Sercu czyniły zem niewiedział iezelim zyw. PasPam 76.

5. >>współczucie<<:

ustabilizowane połączenia wyrazowe:

Żal się komuś kogoś uczyniło:

Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń

związki frazeologiczne:

Puścić żal mimo się:

Autor: SPas